AI สร้างภาพตามคำสั่ง: ใครถือสิทธิ์ลิขสิทธิ์ตามกฎหมายไทย?

AI สร้างภาพตามคำสั่ง: ใครถือสิทธิ์ลิขสิทธิ์ตามกฎหมายไทย?

ปัจจุบัน AI (Artificial Intelligence) หรือปัญญาประดิษฐ์ได้เข้ามามีบทบาทสำคัญในการสร้างสรรค์ผลงานศิลปะ เช่น ภาพกราฟิกที่สร้างผ่านแพลตฟอร์ม ChatGPT หรือ DALL·E โดยใช้คำสั่งหรือ “Prompt” จากผู้ใช้งาน แต่คำถามที่น่าสนใจและท้าทายทางกฎหมาย คือ “ผู้ที่ออกคำสั่งให้ AI สร้างผลงานดังกล่าวถือเป็นเจ้าของลิขสิทธิ์หรือไม่?”

ตามเงื่อนไขการให้บริการของ OpenAI เจ้าของแพลตฟอร์ม ChatGPT ผู้ใช้งานที่ป้อนคำสั่งจะได้รับสิทธิ์ในการใช้งานภาพหรือผลงานที่ AI สร้างขึ้น และสามารถใช้ภาพเหล่านี้ในการค้าได้อย่างเสรี โดย OpenAI จะไม่อ้างสิทธิ์ในภาพดังกล่าว

อย่างไรก็ตาม ในมุมมองของกฎหมายลิขสิทธิ์ไทยตาม พ.ร.บ.ลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2537 นั้น เจ้าของลิขสิทธิ์ควรเป็นบุคคลธรรมดาหรือนิติบุคคลที่สร้างสรรค์ผลงานด้วยตนเองหรือร่วมกันสร้างสรรค์ขึ้น งานที่สร้างโดย AI โดยปราศจากการมีส่วนร่วมสร้างสรรค์โดยตรงของมนุษย์ จึงอาจไม่ถือว่าได้รับความคุ้มครองในฐานะ “งานอันมีลิขสิทธิ์” ตามกฎหมายไทยอย่างชัดเจน

เพื่อให้สามารถปกป้องลิขสิทธิ์ภาพที่ AI สร้างขึ้นภายใต้กฎหมายไทยได้อย่างมีประสิทธิภาพ จึงแนะนำให้ผู้ใช้งานมีส่วนร่วมเพิ่มเติมในการสร้างสรรค์ภาพ เช่น การปรับแต่งด้วยตนเอง การนำไปแก้ไข หรือเพิ่มเติมองค์ประกอบต่างๆ โดยมนุษย์ ซึ่งทำให้ผลงานมีลักษณะของการสร้างสรรค์ที่มนุษย์มีส่วนเกี่ยวข้องชัดเจน

แนวทางที่แนะนำเพิ่มเติม:

• บันทึกหลักฐานคำสั่งและขั้นตอนในการสร้างภาพ
• จัดทำสัญญาหรือข้อตกลงเพิ่มเติมเพื่อระบุสิทธิ์ในการใช้ภาพ

สรุปคือ แม้คุณจะมีสิทธิ์ใช้งานภาพจาก AI ได้โดยอิสระตามเงื่อนไขของแพลตฟอร์มผู้ให้บริการ แต่เพื่อให้สอดคล้องและปลอดภัยกับกฎหมายไทย จำเป็นต้องเพิ่มการมีส่วนร่วมของมนุษย์ในการสร้างสรรค์ภาพดังกล่าวให้ชัดเจนมากขึ้น